Strategic and Policy Studies Institute (ISP-Myanmar) in April 29 ih an suahmi thuthannak ah miphun phun 12 le miphun uktu pawl cu Shan ramkulh ih ralkap cozah thuneihnak thawn an zuam aw rero ti asi.
Shan Ramkulh ahhin ramkulh cozah uknak thar din asi ih. Ramkulh ralthuam pawl le mah le mah ukawknak hmun pawl tla an um. Ramkulh hleice 1 Kokang Mah le mah ukawknak hmun, Ramkulh hleice 2 “Wa” Mah le mah ukawknak hmun, Ramkulh hleice 3 Shan Ramkulh hmasawnnak Party uknak hmun, Ramkulh hleice 4 Mine La Area, Ramkulh hleice 6 Pa-ai Mah le mah ukawknak hmun, Ramkulh hleice 7 Palaung Mah le mah ukawknak hmun le Danu Self-administered Area pawl tla an si.
Cuhleiah, uktu pawlkom 12 an um bet Shan Ramkulh ih Remṭhatnak Council, Colonel Khun Ukka ih kaihhruai Mi Pa-ai National Liberation Front, Colonel Khun Thu Rein ih kaihhruai Mi Pa-ai National Liberation Front, le Kachin Independence Organization pawl an si. 2008 daan hrampi vek asile Shan Ramkulh cun mah le mah ukawknak hmunram panga a nei, asinan dothlengtu pawl in 1027 operation an fehpi hnu, “Wa” ralkap (UWSA), Kokang ralkap (MNDAA) le Ta’ang National Liberation Army (TNLA) pawl cun an tumtahmi hnakih kau in hmunram lenglam tiangah thuneihnak an run nei thei vivo ti asi.
Cuihsin, Shan State Army (SSPP/SSA), National Democratic Alliance Army (NDAA), Pa-ai National Army (PNA) le Shan State Army (RCSS/SSA), Pa-ai National Liberation Army (PNLA) le Kachin Independence Army (KIA) tipawl khal in an thuneihnak hmunram pawl ah Administrative department pawl ong in an hmunram pawl cu an kilkhawi rero cio ti asi.
Cun Ralkap dinhmun cu hmakhatte ah a thleng aw men thei, ziangruangahtile pawlkom pakhat le pakhat an zuamawknak ruangah asi. Ramṭhen ṭhenṭhek awknak cu hmailam ramkhel thuhla le humhimnak thuhla relkhawmnak ah a thupi zetmi buainak a si men thei tiah ruah a si.
Cuhleiah, miphun ralthuam kai pawl karlak ih ramri thu elawknak cu cingfel a si hrih lo ruangah miphun ralthuam kai ralkap pawl karlak ih elawknak cu ziangtik caan khalah a suak thei sal ding ih, ramkulh uknak lam ih hnaṭuan dan dik zetih buainak a karhzaiter ding ih, tualsung mi pawl hrangah buainak le thinbangnak a suakter sinsin ding ti asi.
Cuihsin, Shan ramkulh ahhin ralhrang pawl le miphun hriamkai pawl karlak ih doawknak cu a um rero ko nan, ralhrang cozah le miphun hrinhnam hriamkai thenkhat pawl cu Tuluk cozah hrawlh awknak ruangah tu hrih ah cun ralhrang thawn kahcawlh lungkimnak tuah ih an cawlh laifang asi.
Sikhalsehla, Shan saklam ahcun Kokang le Ta’ang, Kachin-Ta’ang-SSPP pawl karlak ah ramri thu-el-awknak a um ringring ih, thungaithlak ih cingfelnak an nei hrih lo ti asi.